Tháng 10 hằng năm là Tháng Nâng cao Nhận thức về Ung thư Vú, một chiến dịch được hưởng ứng trên toàn thế giới nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về ung thư vú, khuyến khích phát hiện sớm, chẩn đoán kịp thời và tiếp cận điều trị phù hợp.
Năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lựa chọn thông điệp “Every story is unique, every journey matters” – Mỗi câu chuyện là duy nhất, mỗi hành trình đều đáng được quan tâm, nhấn mạnh rằng mỗi người phụ nữ có một hành trình khác nhau khi đối diện với ung thư vú và đều cần được tiếp cận chăm sóc, điều trị với sự tôn trọng và chất lượng phù hợp.
Ung thư vú – đừng chờ đến khi có triệu chứng
Ung thư vú hiện là loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ trên toàn cầu. Theo WHO, riêng năm 2024 có khoảng 2,4 triệu phụ nữ được chẩn đoán ung thư vú và khoảng 694.000 người tử vong vì căn bệnh này. Ung thư vú có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi và phần lớn người mắc bệnh không có tiền sử gia đình rõ ràng.
Điều đáng lưu ý là ung thư vú có thể tiến triển mà chưa gây ra triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, nhận biết các dấu hiệu bất thường và thực hiện sàng lọc phù hợp theo độ tuổi, mức nguy cơ có vai trò quan trọng trong phát hiện bệnh sớm.
WHO phân biệt hai khái niệm: phát hiện sớm ở người đã xuất hiện dấu hiệu bất thường và sàng lọc ở người chưa có triệu chứng nhằm phát hiện tổn thương trước khi biểu hiện rõ trên lâm sàng. Khi phát hiện bất thường, việc thăm khám và chẩn đoán kịp thời giúp người bệnh có cơ hội tiếp cận điều trị sớm hơn.
Những dấu hiệu bất thường ở tuyến vú cần lưu ý
Phụ nữ nên chủ động đi khám khi nhận thấy những thay đổi bất thường như:
- Xuất hiện khối hoặc vùng dày lên bất thường ở vú.
- Thay đổi kích thước hoặc hình dạng của vú.
- Da vùng vú thay đổi bất thường, có hiện tượng co kéo hoặc tổn thương.
- Núm vú bị tụt hoặc có thay đổi khác thường.
- Xuất hiện dịch bất thường từ núm vú, đặc biệt dịch có máu.
- Xuất hiện hạch bất thường ở vùng nách hoặc vùng trên xương đòn.
Những dấu hiệu trên không đồng nghĩa chắc chắn là ung thư vú. Tuy nhiên, bất kỳ thay đổi bất thường nào kéo dài hoặc mới xuất hiện đều nên được bác sĩ đánh giá thay vì tự theo dõi hoặc tự chẩn đoán tại nhà.
Hướng dẫn sàng lọc ung thư vú theo Bộ Y tế
Theo Quyết định 3898/QĐ-BYT ngày 18/12/2025, Bộ Y tế đã ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn sàng lọc phát hiện sớm ung thư vú”, trong đó lịch sàng lọc được xây dựng dựa trên độ tuổi và nhóm nguy cơ.
- Phụ nữ từ 25–39 tuổi, nguy cơ trung bình
- Tự khám vú hàng tháng.
- Khám lâm sàng tuyến vú 1–3 năm/lần.
- Khi phát hiện bất thường, cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá.
- Phụ nữ từ 40–70 tuổi, nguy cơ trung bình
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế:
- Sàng lọc 1 năm/lần.
- Khám lâm sàng tuyến vú.
- Chụp X-quang tuyến vú (nhũ ảnh).
- Có thể kết hợp siêu âm ở phụ nữ có mô vú đặc theo chỉ định phù hợp.
- Phụ nữ thuộc nhóm nguy cơ cao
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú như tiền sử gia đình, tiền sử cá nhân, tiền sử xạ trị vùng ngực hoặc một số yếu tố di truyền.
Với nhóm nguy cơ cao, Bộ Y tế hướng dẫn bắt đầu sàng lọc từ 25 tuổi, định kỳ 1 năm/lần, với khám lâm sàng và chụp X-quang tuyến vú; MRI tuyến vú có thể được chỉ định tùy từng trường hợp và đánh giá nguy cơ.
Do đó, phụ nữ có tiền sử gia đình mắc ung thư vú hoặc nghi ngờ nguy cơ di truyền không nên tự lựa chọn phương pháp sàng lọc. Việc đánh giá nguy cơ và xây dựng lịch theo dõi nên được thực hiện cùng bác sĩ.
Tự khám vú – một bước chủ động nhưng không thay thế sàng lọc
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, phụ nữ từ 25 tuổi trở lên được khuyến cáo tự khám vú hàng tháng, thường thực hiện sau khi sạch kinh khoảng 5 ngày.
Tự khám giúp người phụ nữ làm quen với hình dạng và cảm giác bình thường của tuyến vú, từ đó dễ nhận biết những thay đổi mới xuất hiện.
Tuy nhiên, tự khám vú không thay thế cho khám lâm sàng và các phương pháp sàng lọc bằng hình ảnh. Khi phát hiện khối, vùng dày lên hoặc bất kỳ thay đổi bất thường nào, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá.
Không phải mọi phụ nữ đều có cùng một lịch sàng lọc
Tuổi, tiền sử gia đình, tiền sử bệnh, tiền sử xạ trị vùng ngực, yếu tố di truyền và đặc điểm mô tuyến vú có thể ảnh hưởng đến lựa chọn phương pháp sàng lọc.
Đặc biệt, siêu âm tuyến vú không phải là phương pháp có thể thay thế X-quang tuyến vú trong sàng lọc ung thư vú. Siêu âm có thể được sử dụng bổ sung trong một số trường hợp, chẳng hạn ở phụ nữ có mô vú đặc hoặc khi bác sĩ cần đánh giá thêm một tổn thương. MRI tuyến vú có vai trò quan trọng hơn ở nhóm phụ nữ có nguy cơ cao và cần được chỉ định phù hợp.
Vì vậy, thay vì áp dụng một lịch sàng lọc giống nhau cho tất cả mọi người, phụ nữ nên được đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương pháp phù hợp với từng trường hợp.
Tháng Mười Hồng – đừng quên dành thời gian cho chính mình
Người phụ nữ có thể dành rất nhiều thời gian để chăm sóc gia đình, con cái và công việc, nhưng sức khỏe của chính mình cũng cần được quan tâm đúng mức.
Tháng Mười Hồng là dịp để mỗi người cùng nhắc nhau:
Chủ động nhận biết những thay đổi của cơ thể.
Chủ động thăm khám khi có dấu hiệu bất thường.
Chủ động sàng lọc phù hợp với độ tuổi và nguy cơ.
Một lần kiểm tra có thể không mất quá nhiều thời gian, nhưng có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về sức khỏe của chính mình.
Hãy dành sự quan tâm cho người phụ nữ bạn yêu thương – và đừng quên dành sự quan tâm ấy cho chính mình.
Tháng Mười Hồng 2026 – Chủ động hôm nay, thêm cơ hội bảo vệ sức khỏe ngày mai.
Bệnh viện Đa khoa Vạn An
Chăm sóc sức khỏe mọi nhà một cách hiệu quả với chi phí hợp lý nhất.