Xoắn ruột là một trong những cấp cứu ngoại khoa khẩn cấp nhất, nếu không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến hoại tử ruột, sốc nhiễm trùng và tử vong. Vừa qua, bệnh viện đã tiếp nhận và điều trị thành công cho một bệnh nhân nam (sinh năm 1995) bị xoắn ruột non giờ thứ 10. Điểm đặc biệt của ca bệnh này chính là sự “chạy đua với thời gian” và khả năng biện luận lâm sàng sắc bén kết hợp cùng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh tiên tiến.
1. Chẩn đoán lâm sàng
Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau bụng vùng hạ vị đột ngột, âm ỉ và nôn ói liên tục suốt 10 tiếng.
Điểm đặc biệt: Bệnh nhân còn rất trẻ, tiền căn hoàn toàn sạch (chưa ghi nhận bệnh lý ngoại khoa hay phẫu thuật cũ). Điều này dễ khiến người thầy thuốc ít kinh nghiệm nghĩ đến các bệnh lý nội khoa thông thường.
Dấu hiệu “biết nói”: Dù sinh hiệu ổn định nhưng bụng mềm, ấn đau hạ vị và đặc biệt là sự xuất hiện của Phản ứng phúc mạc (+/-). Đây là “chìa khóa” lâm sàng quan trọng hướng bác sĩ ngoại khoa đến một tổn thương thực thể đang tiến triển trong ổ bụng.
2. Cận lâm sàng – “Cánh tay nối dài” của bác sĩ ngoại khoa
Sự tinh tế của ca bệnh này nằm ở việc sử dụng CLS để minh chứng cho các nghi ngờ lâm sàng:
Xét nghiệm máu: Bạch cầu tăng cao (WBC: 14.26 x 10^3/uL) với ưu thế Neutrophil (81.8%). Đây là chỉ dấu của một tình trạng viêm cấp tính hoặc thiếu máu cục bộ đang diễn ra.
Siêu âm ổ bụng: Các bác sĩ đã phát hiện dấu hiệu cực kỳ giá trị: “Theo dõi xoắn mạch máu mạc treo tràng vùng hạ vị”. Việc phát hiện dấu hiệu xoắn mạch trên siêu âm đòi hỏi kỹ năng chuyên môn rất cao của bác sĩ chẩn đoán hình ảnh.
Chụp CT-Scanner (MSCT 32 dãy có cản quang): Đây là “tiêu chuẩn vàng” giúp xác định chẩn đoán. Hình ảnh cho thấy:
Dãn ruột non đến đoạn cuối hồi tràng.
Dấu hiệu xoắn (Whirl sign): Vòng xoắn mạch máu mạc treo khoảng 1 vòng tại vùng hạ vị.
Đáng chú ý, ruột vẫn còn ngấm thuốc tương phản, chứng tỏ quai ruột bị xoắn nhưng chưa rơi vào trạng thái hoại tử hoàn toàn – một “thời điểm vàng” để phẫu thuật bảo tồn.
3. Chẩn đoán nhanh và chính xác, xử trí kịp thời
Sự thành công của ca bệnh này không chỉ là chẩn đoán đúng, mà là chẩn đoán nhanh và chính xác tại thời điểm giờ thứ 10:
Sự nhạy bén: Không chủ quan trước một bệnh nhân trẻ tuổi không có tiền căn mổ cũ (vốn là nguyên nhân thường gặp gây tắc ruột).
Sự phối hợp đa chuyên khoa: Từ triệu chứng đau bụng (Lâm sàng) -> Chỉ số viêm tăng (Xét nghiệm) -> Hình ảnh mạch máu bị xoắn (Siêu âm & CT).
Quyết định điều trị quyết đoán: Chỉ định phẫu thuật nội soi tháo xoắn là lựa chọn tối ưu, giúp bệnh nhân tránh được một cuộc mổ mở lớn, giảm đau đớn và hồi phục nhanh chóng.
Lời khuyên từ chuyên gia: Đau bụng cấp tính kèm nôn ói là dấu hiệu không được phép chủ quan. Hãy đến cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh để được thăm khám kịp thời.
Bài viết được thực hiện bởi ThS.BS. Nguyễn Hoàng Nam Nhật (Ngoại khoa)
và BS.CKI. Nguyễn Trung Quân (Chẩn đoán Hình ảnh) – Bệnh viện Đa khoa Vạn An.