Đau bụng là triệu chứng thường gặp và dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo của bệnh lý mạch máu ổ bụng – tình trạng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện kịp thời.
Các bệnh lý mạch máu thường được gọi là “sát thủ thầm lặng” vì diễn tiến âm thầm, triệu chứng không điển hình và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa thông thường.
1. Tại sao bệnh lý mạch máu bụng lại nguy hiểm?
Khác với các cơn đau bụng do viêm ruột thừa hay sỏi mật thường có điểm đau rõ rệt, đau bụng do mạch máu (như bóc tách, huyết khối hay phình mạch) thường có tính chất:
- Triệu chứng đa dạng: Đau âm ỉ kéo dài hoặc đau dữ dội nhưng khi bác sĩ thăm khám bụng lại thấy bụng vẫn mềm, chưa có phản ứng rõ rệt ở giai đoạn đầu.
- Diễn tiến nhanh: Chỉ cần chậm trễ vài giờ, tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng có thể dẫn đến hoại tử ruột, suy đa tạng.
- Dễ nhầm lẫn: Rất dễ bị chẩn đoán nhầm với các bệnh lý tiêu hóa thông thường nếu không được tầm soát bằng chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu.
2. Những bệnh lý mạch máu bụng thường gặp
Qua kinh nghiệm lâm sàng và các ca bệnh thực tế, chúng tôi ghi nhận các nhóm bệnh lý chính sau:
- Bóc tách động mạch chủ bụng: Thường xảy ra đột ngột sau một gắng sức mạnh (như khiêng vật nặng) hoặc thậm chí xuất hiện ngay trong lúc ngủ. Bệnh nhân thường đau lưng hoặc đau bụng như xé thịt.
- Huyết khối động mạch mạc treo tràng trên: Đây là nguyên nhân gây thiếu máu ruột cấp tính. Có trường hợp bệnh nhân chỉ đau bụng âm ỉ 4-5 ngày, nhưng thực tế mạch máu nuôi ruột đã bị tắc nghẽn hoàn toàn.
- Phình động mạch: Các khối phình thường diễn tiến âm thầm, không triệu chứng cho đến khi chúng bị vỡ gây xuất huyết nội ồ ạt.
- Huyết khối tĩnh mạch: Dễ nhầm với nhiễm trùng đường ruột do hình ảnh phù nề thành ruột trên siêu âm.
3. Vai trò của siêu âm Doppler và MSCT trong chẩn đoán
Để không bỏ sót “nguyên nhân bị bỏ quên” này, sự phối hợp giữa kinh nghiệm lâm sàng và công nghệ chẩn đoán hình ảnh là yếu tố then chốt:
- Siêu âm Doppler: Là phương tiện sàng lọc đầu tay, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp dòng chảy của mạch máu, phát hiện các mảng xơ vữa, huyết khối hay các vết rách trong thành mạch.
- Cắt lớp vi tính đa dãy (MSCT): Được coi là “tiêu chuẩn vàng”. Hình ảnh CT có tiêm thuốc cản quang cho phép bác sĩ nhìn rõ toàn bộ hệ thống mạch máu, xác định chính xác vị trí tổn thương và mức độ thiếu máu của các cơ quan liên quan.
4. Lời khuyên từ bác sĩ
Đừng chủ quan với các cơn đau bụng, đặc biệt là khi đau bụng dữ dội mà các thuốc giảm đau thông thường không hiệu quả. Việc thăm khám tại các cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị hiện đại và đội ngũ bác sĩ chẩn đoán hình ảnh giàu kinh nghiệm sẽ giúp bạn phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh lý nguy hiểm này.
Tác giả: BS.CKI Nguyễn Trung Quân
Đơn vị Chẩn đoán hình ảnh – Bệnh viện Đa khoa Vạn An