1. Tổng quan ngắn
Sốt xuất huyết (SXH/Dengue) là bệnh do virus Dengue (4 týp DENV-1…4) lây chủ yếu qua muỗi vằn Aedes; nhiều thập kỷ qua ca bệnh tăng rõ rệt tại các nước nhiệt đới, trong đó có Việt Nam.
2. Diễn tiến điển hình
SXH thường trải qua 3 giai đoạn:
Giai đoạn sốt (ngày 1–3): sốt cao đột ngột 38,5–40°C, đau đầu, đau hốc mắt, đau mỏi cơ khớp, buồn nôn, có thể phát ban.
Giai đoạn nguy hiểm (ngày 3–6): dù hết sốt nhưng người bệnh có thể mệt hơn, xuất hiện thoát huyết tương, rối loạn đông máu, nguy cơ tụt huyết áp/sốc.
Giai đoạn hồi phục (sau ngày 6): ăn ngon, tiểu nhiều hơn, thể trạng cải thiện.
Lưu ý: Hết sốt không đồng nghĩa an toàn—giai đoạn ngày 3–6 mới là thời điểm dễ nặng.
3. Dấu hiệu cảnh báo sớm – cần đi khám ngay
Đau bụng nhiều hoặc nôn ói liên tục
Chảy máu bất thường (chấm xuất huyết, chảy máu mũi/chân răng, kinh kéo dài)
Lừ đừ, bứt rứt/choáng, tay chân lạnh, tiểu ít
Khát nhiều, khô môi, ăn uống kém (nguy cơ mất nước)
Hết sốt nhưng mệt lả hơn, đau bụng tăng, có dấu hiệu suy tuần hoàn
Những biểu hiện trên gắn với giai đoạn nặng/tiến triển và cần đánh giá y khoa sớm
4. Chẩn đoán – bác sĩ sẽ làm gì?
Khám lâm sàng và theo dõi sinh hiệu, dấu hiệu thoát huyết tương/chảy máu.
Xét nghiệm đặc hiệu:
Kháng nguyên NS1 (thích hợp ngày 1–5 đầu bệnh) giúp phát hiện sớm virus.
Kháng thể IgM/IgG (IgM thường dương từ ngày 4–5, IgG xuất hiện muộn hơn).
Công thức máu theo dõi tiểu cầu giảm, HCT tăng (gợi ý thoát huyết tương).
5. Hướng xử trí cho người bệnh
Khi nghi SXH
Đi khám sớm nếu sốt cao >48 giờ hoặc có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo.
Bù dịch đầy đủ: nước, oresol, nước trái cây; chia nhỏ nhiều lần.
Hạ sốt đúng cách: ưu tiên paracetamol theo cân nặng/khuyến cáo.
Nghỉ ngơi, theo dõi sát lượng nước tiểu, mức mệt, đau bụng, chảy máu.
Tuyệt đối không tự dùng các thuốc sau
Aspirin, ibuprofen/NSAIDs (tăng nguy cơ xuất huyết, đặc biệt đường tiêu hóa). Dùng hạ sốt sai thuốc có thể làm bệnh nặng hơn.
Khi nào cần nhập viện?
Có dấu hiệu cảnh báo ở mục (3).
Trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai, người có bệnh mạn tính hoặc sống một mình khó theo dõi.
Xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm nhanh, HCT tăng, rối loạn điện giải/suy cơ quan; hoặc bác sĩ đánh giá có nguy cơ sốc.
6. Phòng bệnh cho gia đình & cộng đồng
Diệt lăng quăng: đậy kín dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa, dọn vật dụng đọng nước, vệ sinh máng xối.
Tránh muỗi đốt: ngủ màn, thoa/dùng thiết bị xua muỗi; nhà thông thoáng, sạch sẽ.
Theo dõi sát ngày 3–6 của bệnh nhân trong nhà để phát hiện sớm dấu hiệu nặng.
Khám – xét nghiệm sốt xuất huyết tại Bệnh viện Vạn An
Khám và sàng lọc Dengue theo phác đồ chuẩn; theo dõi sinh hiệu – lượng nước tiểu – dấu hiệu cảnh báo.
Xét nghiệm NS1/IgM/IgG, công thức máu theo dõi tiểu cầu – HCT ngay tại chỗ; tư vấn bù dịch – hạ sốt – dinh dưỡng và lập kế hoạch theo dõi từng ngày.
Nhập viện khi có chỉ định; theo dõi sát, truyền dịch/điều trị biến chứng theo hướng dẫn chuyên môn.
Sốt cao >48 giờ hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo? Hãy đến Bệnh viện Đa khoa Vạn An để chẩn đoán đúng và theo dõi an toàn. BHYT có – Dịch vụ có.